Chấm bài truyện, lỗi nhiều nhất không phải viết sai mà là viết thiếu
Chấm bài truyện, lỗi gặp nhiều nhất không phải là viết sai, mà là viết thiếu. Học sinh kể lại đúng hết sự kiện, đúng hết tình huống, rồi dừng ở đó. Bài viết đọc xong vẫn chỉ là một bản tóm tắt có vài câu nhận xét chêm vào, chứ chưa phải một bài phân tích thật.
Khó nhất với các em không phải là đọc không hiểu truyện. Mà là không biết sau khi đọc xong, mình phải nhìn vào đâu để viết.
Mỗi khối một chỗ cần nhìn
Theo mạch sách Kết nối tri thức, phần truyện đi liền một đường qua ba năm học:
- Lớp 10 làm nền: cốt truyện, người kể chuyện, nhân vật.
- Lớp 11 học thêm điểm nhìn, sự dịch chuyển điểm nhìn, cách lời kể và lời nhân vật pha vào nhau.
- Lớp 12 học cách đặt hai tác phẩm cạnh nhau để so sánh, đánh giá.
Học đúng khối mình thì nắm chắc phần mình. Muốn nhìn xa hơn thì đọc tiếp, sẽ thấy cả đường đi từ dễ đến khó.
Hỏi đúng câu thì viết đúng chỗ
Một câu hỏi đơn giản giúp chốt cốt truyện: chuyện gì đã xảy ra, và vì sao nó quan trọng. Vế đầu là phần học sinh nào cũng viết được. Vế sau mới là phần phân tích, và cũng là phần hay bị bỏ trống nhất.
Với điểm nhìn ở truyện kể ngôi thứ ba, đừng hỏi ngôi mấy, hãy hỏi người kể đang biết đến đâu: biết nhiều hơn nhân vật, hay chỉ biết đúng bằng nhân vật đó.
Muốn luyện đúng chỗ còn thiếu ấy trên ngữ liệu mới, có thể đọc thử Chuyên đề về văn bản truyện: lí thuyết theo bậc thang ba khối và 21 đề, mỗi đề đủ tóm tắt, dàn ý, bài giảng và bài viết.